مرضیه سادات هاشمی راد در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، در رابطه با شرح حدیث پیامبر اسلام (ص) که میفرماید «طوبی لامراة رضی عنها زوجها؛ خوشا به حال زنی که شوهرش از او راضی باشد.»، عنوان کرد: در برخی متون دینی، رضایت شوهر به عنوان «نجاتبخشترین شفیع» برای زن در پیشگاه الهی معرفی شده است. این بدان معناست که نقشآفرینی مثبت زن در خانواده، چنان والاست که میتواند کاستیهای احتمالی در عبادات فردی زن را نیز جبران کند.
وی ادامه داد: رضایت مطلوب، به تعبیر قرآن در سایه «معروف» (نیکی و احسان متقابل) معنا پیدا میکند. اگر مردی به دلیل انتظارات نابجا یا رفتار ظالمانه از همسرش ناراضی باشد، این نارضایتی نه تنها ارزشی ندارد، بلکه خود مرد نیز مسئول و مورد مؤاخذه است. رضایت زمانی ارزشمند است که مرد خود در چارچوب وظایف شرعی و اخلاقی خود عمل کرده باشد.
کارشناس قرآنی تصریح کرد: عبارت «طوبی لامرأة رضی عنها زوجها» دعوتی برای بازتعریف روابط زناشویی بر اساس مدارا، همدلی، درک متقابل و... است. این عبارت، زن را نه تنها موجودی منفعل و مطیع محض، که کنشگری تأثیرگذار و هوشمند معرفی میکند که با تدبیر، صبوری و محبت خود میتواند خانواده را به سوی آرامش و سعادت سوق دهد؛ زیرا رضایت مطلوب در اسلام، یکجانبه و بر اساس سلطه نیست، بلکه در بستر معاشرت به معروف و در مقابل مسئولیتهای خطیر مرد معنا پیدا میکند.
وی یادآور شد: تأکید بر کسب رضایت شوهر، به معنای نادیده گرفتن کرامت و حقوق زن نیست، بلکه بر نقش محوری و تأثیرگذار او در ایجاد خانوادهای پایدار و سالم، صحه میگذارد. در حقیقت، این روایت زن را به عنوان «مهندس عاطفی خانواده» معرفی میکند که با هنرمندی تمام، فضای خانه را به سوی بهشتی زمینی سوق میدهد.
هاشمی راد اضافه کرد: «طُوبَی لِامْرَأَةٍ رَضِیَ عَنْهَا زَوْجُهَا» تعابیر پرمعنایی است که در متون دینی و فرهنگ اسلامی جایگاه ویژهای دارد. این عبارت، فراتر از یک توصیه اخلاقی ساده، به تبیین عمق پیوند عاطفی و مسئولیتهای متقابل در خانواده میپردازد و ارزش والای زن را در ایجاد آرامش و تعادل در کانون خانواده نمایان میسازد.
کارشناس قرآنی ادامه داد: رضایت در این عبارت، مفهومی تکبعدی و یکجانبه نیست، بلکه شبکهای از معانی عمیق را دربر میگیرد:
اول، رضایت متقابل بنیادین: قرآن کریم بر «عاشروهن بالمعروف» تأکید دارد؛ یعنی زندگی بر اساس نیکی و احسان. در چنین فضایی، رضایت یکطرفه معنا ندارد. هرگاه از رضایت شوهر سخن گفته میشود، باید در مقابل آن، رضایت زن از شوهر را نیز به مثابه روی دیگر سکه در نظر گرفت.
دوم، رضایت در چارچوب معروف: رضایت مطلوب، رضایتی است که در محدوده عرف عقلا و شرع معنا پیدا کند. خواستههای نامعقول، ظالمانه یا خارج از توان زن، هرگز موضوع این روایت نیستند.
سوم، رضایت به مثابه فضیلت اخلاقی: این رضایت بیشتر ناظر به روحیه تعامل، همدلی و ایجاد فضای مودت و رحمت در خانواده است، نه یک الزام فقهی خشک و یک جانبه.
وی در رابطه با چرایی اهمیت رضایت شوهر از زن بیان کرد: اولین نکته مهم این است که رضایت شوهر، یک «ارزش ذاتی» برای مرد نیست، بلکه یک «نشانگر عملکرد» برای زن است. به عبارت دیگر، این روایت نمیگوید «هر مردی هر گونه رفتار کرد، رضایتش ارزش دارد». بلکه میگوید زنی که توانسته است با رفتار و منش خود، رضایت همسرش را جلب کند، به مقام والایی رسیده است.
استاد حوزه و دانشگاه در ادامه گفت: فرض کنید در یک شرکت، به مدیری بگویند: «خوشا به حال کارمندی که مدیرش از او راضی است». این جمله به معنای برتر بودن مدیر نیست، بلکه نشان میدهد آن کارمند چنان توانمند و حرفهای عمل کرده که رضایت مسئول خود را جلب کرده است. اگر مدیری ظالم و نالایق باشد، رضایت او ارزشی ندارد.
وی بیان کرد: دوم آنکه تمام احکام و ارزشهای اسلامی در چارچوب «معروف» (نیکی و احسان متقابل) تعریف شدهاند. قرآن به طور صریح میفرماید: «با زنان به نیکی رفتار کنید» بنابراین، رضایت شوهری ارزش دارد که خود در چارچوب «معروف» رفتار کند. اگر شوهری به دلیل انتظارات نابجا، رفتار ظالمانه یا سلطهگری از همسرش ناراضی باشد، این نارضایتی نه تنها ارزشی ندارد، بلکه خود مرد نیز گناهکار است. فلذا این روایت، شامل چنین مردانی نمیشود.
هاشمی راد تاکید کرد: پرسش مهم دیگر این است: «چرا روایت مشابهی درباره رضایت زن از شوهر نداریم؟» پاسخ این است که چنین روایاتی وجود دارند، اما کمتر مشهور شدهاند. برای مثال پیامبر اکرم (ص) میفرماید: «خَیْرُکُمْ خَیْرُکُمْ لِأَهْلِهِ وَ أَنَا خَیْرُکُمْ لِأَهْلِی؛ بهترین شما کسی است که برای خانوادهاش بهتر باشد و من بهترین شما برای خانوادهام هستم». این روایت به طور مستقیم به رضایت زن اشاره دارد، زیرا مرد خوب کسی است که همسرش از او راضی باشد.
وی یادآور شد: همچنین روایات بسیاری درباره حرمت آزار رساندن به زن و لزوم تأمین رضایت او نیز داریم. پس تقارن وجود دارد، اما مشهور شدن یک روایت خاص ممکن است دلایل فرهنگی و تاریخی داشته باشد نه دلایل ففقط دینی.
کارشناس قرآنی عنوان کرد: خانواده به عنوان کوچکترین و مهمترین نهاد اجتماعی، پایداری خود را در گرو رضایت دو طرف می داند. اما تجربه بشری نشان داده است که نارضایتی مردان معمولاً پیامدهای ویرانگرتری برای خانواده دارد (افزایش طلاق، خشونت، ترک خانواده و...). به همین خاطر عبارت «طوبی لامرأة رضی عنها زوجها» را میتوان چنین معنا کرد:«خوشا به حال زنی که با تدبیر، محبت، درایت و اخلاق نیکوی خود، چنان فضایی از آرامش و صمیمیت در خانواده ایجاد کرده که همسرش از بودن در کنار او احساس رضایت عمیق و اصیل دارد. چنین زنی نه تنها تحقیر نشده، که به والاترین مرتبه انسانی خود دست یافته است.»
انتهای پیام
نظر شما